Linoryt czyli technika dla każdego

Linoryt to technika graficzna z którą większość z nas spotkała się już w szkole podstawowej na lekcjach plastyki lub zajęciach technicznych. Jest to prosta technik polegająca na tworzeniu matrycy poprzez wyrycie w linoleum lub innym miękkim gumowym podkładzie dowolnych wzorów za pomocą dłutek graficznych.

Jak zacząć przygodę z linorytem?

To nic trudnego, tak naprawdę nie ma potrzeby tworzenia od razu całej pracowni graficznej. Wystarczy nam kilka narzędzi oraz farby do linorytu. Tu warto wspomnieć ze to technika w której nie musimy stosować rozpuszczalników i martwic się o chemiczne produkty. Aktualnie do wyboru jest wiele farb do linorytu na bazie wody, bezwonnych i łagodnych dla otoczenia.

To czego potrzebujemy na początek to ze 2-3 dłuta do linorytu lub praktyczny zestaw dłut graficznych składający się z uniwersalnej rączki z wymiennymi ostrzami.   Farba do linorytu, może być ona dedykowana do tworzenie odbitek klasycznie na papierze lub farba do linorytu na tkaniny. Do tego oczywiście podkład do linorytu, na początek lepiej wybrać wersje miękką. Łatwiej w niej pracować nie wprawionemu grafikowi. Przyda się też wałek graficzny. To wałek z gumową rolką którą rozrabiamy farbę graficzną i przenosimy ją na matrycę.

Na pierwszy linoryt najlepiej wybrać jakiś mało skomplikowany motyw, bez drobnych detali. Zaczynamy od przeniesienia wzoru na nasz podkład do linorytu, możemy go po prostu narysować lub przenieść kalką. Tu uwaga, otrzymany obraz będzie odbitką czyli otrzymamy obraz w „lustrzanym odbiciu” Warto wziąć to pod uwagę zanim przeniesiemy wzór na podkład.

Gdy nasz podkład jest już gotowy rozpoczynamy rycie naszym dłutkiem. Zasada jest prosta, usuwany ostrzem dłuta te elementy które mają stanowić niezamalowane elementy czyli być niewidoczne na odbitce a pozostawiamy wypukłe i nietknięte te części wzoru które będą pokryte kolorem. Identycznie jak w pieczątkach czy też stemplach. Najlepiej zacząć prace mniejszym ostrzem, wyrycie zawsze później można poprawić i pogrubić.

Gdy skończymy prace naszym dłutem w linorycie następnym krokiem jest przygotowanie się do stworzenia odbitki. Przyda nam się kawałek równej tektury, kawałek plexi, szyba itp. Na to co udało nam się zorganizować z wymienionych podkładek wyciskamy nasza farbę do linorytu i rozwałkowujemy ja dokładnie wałkiem tak by ładnie się ujednoliciła i pokryła równomiernie rolkę naszego wałka do linorytu. Gdy wałek jest „pełny” zaczynami rozprowadzać nim farbę na naszej matrycy, jednolicie, starając nie zalać nią za bardzo naszych wklęsłych elementów.

Farba do linorytu jest dość gęsta i lepka, nie spływa i nie zatyka podkładu ze wzorem. Jeśli mamy więcej kolorów można tworzyć przejścia tonalne lub mieszaj się swobodnie miedzy sobą tworząc nowe.

Wracamy do tworzenia naszej pierwszej grafiki w linorycie. Mamy matrycę pokryta farbą, przykładamy do niej arkusz papieru uważając żeby się nie przesunął. Najlepiej przykładać go jak naklejkę.. np. od górnej krawędzi przygładzając ręką w dół aż do końca arkusza.

Teraz ważny etap. Dokładność naszej grafiki będzie zależało od tego jak dobrze dociśniemy każdy jego element do podkładu z wzorem, można w tym celu nabyć docisk graficzny lub zrobić to cierpliwie ręką gładząc rewers arkusza ręką miejsce obok miejsca.. to samo można zrobić np. spodem łyżki, kolistymi ruchami.

Gdy cała powierzchnia naszej grafiki jest już dociśnięta do naszej linorytowej matrycy z farba pora sprawdzić jak wygląda nasza odbitka. Powoli od dolnej krawędzi odklejamy arkusz przytrzymując nasz podkład lino na blacie.

Ot wszystko, teraz pozostaje już tylko cieszyć oko efektem końcowym… oczywiście odbitka jest jeszcze mokra i musi wyschnąć, ale efekt wiać od razu.

Jak wspomnieliśmy wcześniej linoryt można wykonywać nie tylko na papierze, można go tworzyć na drewnie, papirusie, ale najatrakcyjniejszą alternatywą jest tworzenie linorytu na tkaninach.

Cały proces tworzenia takiego linorytu jest analogicznie taki sam, jedyne czym się różni to rodzaj farby graficznej w jaki musimy się zaopatrzyć w sklepie plastycznym.
Wówczas musimy wybrać farbę graficzna dedykowana do linorytu na tkaninach.

Największy wybór w takich produktach aktualnie oferuje firma Speedball posiadająca szeroką ofertę farb do linorytu i nie tylko. Warto prześledzić też całą ofertę narzędzi i farb graficznych Speedball nie tylko pod kątem linorytu ale także sitodruku.